Tragovi prošlosti

Kuršumlija obuhvata prostor drevne i slobodarske Gornje Toplice i Kosanice, koja u sebi, krije stranice i tragove prošlosti još uvek sistematski nedovoljno istražene.

Na mestu današnje Kuršumlije nalazilo se naselje iz najstarijeg vremena pod nazivom Ad Fines.

Iz doba Rimljana pronađeni su tragovi drevnih civilizacija: dva miljokaza, koja datiraju iz vremena cara Marka Aurelija i novac cara Filipa. U blizini Svetog Nikole otkrivena je rimska nekropola. U okolini Kuršumlije vadila se ruda olova, gvožđa, cinka, srebra i zlata. Ovuda je vodio čuveni Rimski put, kasnije Dubrovački drum, kojim su bogati trgovački karavani nosili robu iz Dubrovnika u Carigrad. Duž puta podizani su objekti, kasteli, koji su obezbeđivali karavane od drumskih razbojnika i istovrmeno služili za konačište i zamenu konja.

Hram Svete Trojice

Hram Svete Trojice u Kuršumliji, sagrađen 1902. godine

Oko toplih izvora kuršumlijskih banja stari Rimljani su zidali kade u kojima su služeni vojnici, legionari i crkveni velikodostojnici lečili kostobolju. O tome svedoče tragovi pronađeni u Kuršumlijskoj Banji gde visoki legionar zahvaljuje nimfama na izlečenju.

Okolina Kuršumlije dobija veliki značaj u 12. veku u doba Nemanje. Bele Crkve se pominju kao manastirski trg.

Sava Nemanjić je ovde osnovao  Belocrkvansku, kasnije Topličku episkopiju, sa sedištem  u mansatiru Svetog Nikole u kojoj je rukopoložio prvog episkopa.

Region Kopaonika bio je najveća rudonosna oblast na Balkanu. Za vreme vladavine kralja Vladislava ovamo dolaze Sasi da kopaju rudu. U doba kralja Milutina i cara Dušana, prema dosadašnjim istraživanjima, rekognoscirano je (ponovo otkriveno) više od 250 topionica livnica i kovnica rude.

Ostaci hrama Svete Bogorodice na ušću Kosanice u Toplicu

Ostaci hrama Svete Bogorodice na ušću Kosanice u Toplicu

Kuršumlija je prvu poštu dobila 1881. godine, prvi urbanistički plan grada urađen je 1888. godine, hotel „Evropa“ izgrađen je 1892. godine, a prva bolnica 1903. godine.

U vreme oslobodilačkih ratova od 1912. godine do 1918. godine, a posebno u Topličkom ustanku 1917. godine, jedinom u tada porobljenoj Evropi, Kosanički srez je pretrpeo velike materijalne i ljudske  gubitke: 2.503 stanovnika je stradalo, 1.955 kuća i 6.954 pomoćnih objekata je spaljeno.

U Prvom svetskom ratu Kuršumlija je  oslobođena 14. oktobra  1918. godine.

U Drugom svetskom ratu Kuršumlija je dala značajan doprinos oslobođenju zemlje od  fašističkog okupatora. Ovaj kraj je dao dva narodna heroja: Drinku Pavlović i Aleksandra Vojinovića. U Drugom svetskom ratu Kuršumlija je oslobođena 28. avgusta  1944. godine na Veliku Gospojinu.

Manastir Svetog Nikole

Manastir Svetog Nikole, jedan od najstarijih spomenika srpske duhovnosti

Veličina slova